Kehadiran wakil UMNO dan PAS dalam perhimpunan tahunan masing masing membawa makna politik yang lebih luas daripada sekadar memenuhi jemputan rasmi. Selepas hubungan kedua dua parti melalui episod Muafakat Nasional sebelum bergerak dalam blok berbeza, perkembangan mutakhir menunjukkan saluran komunikasi antara mereka kembali terbuka.
Pada Muktamar PAS ke 72, agenda penyatuan ummah dan kerjasama dengan UMNO menjadi antara perkara utama yang dibincangkan. Tidak lama kemudian, wakil PAS hadir pada Perhimpunan Agung UMNO 2026, manakala Presiden UMNO, Datuk Seri Dr Ahmad Zahid Hamidi mengemukakan gagasan persefahaman politik atau tafahum siyasi bagi mengurangkan pertembungan yang dianggap merugikan.
Namun ruang untuk bekerjasama tidak bermakna proses itu mudah.
UMNO dan PAS mempunyai pertindihan sokongan yang besar, khususnya dalam kalangan pengundi Melayu. Dalam sistem pilihan raya Malaysia yang menggunakan kaedah pemenang memperoleh undi terbanyak, pertandingan antara dua parti yang memburu segmen pengundi hampir sama boleh menghasilkan pertembungan tiga penjuru serta memecahkan undi.
Sebab itulah soal pembahagian kerusi dijangka menjadi antara perkara paling sensitif sekiranya kedua dua parti mahu menterjemahkan hubungan yang semakin baik kepada kerjasama pilihan raya.
Keputusan pilihan raya negeri tahun ini memberi konteks kepada perbincangan tersebut. Di Johor, Barisan Nasional memenangi 48 daripada 56 kerusi Dewan Undangan Negeri, manakala Pakatan Harapan memperoleh lapan kerusi.
Di Negeri Sembilan pula, BN memperoleh 18 daripada 36 kerusi, Perikatan Nasional tujuh dan PH 11. BN dan PN kemudiannya membentuk kerajaan negeri dengan gabungan 25 kerusi, melepasi majoriti dua pertiga.
Pengalaman itu menjadikan strategi mengurangkan pertembungan sesama sendiri antara perkara yang boleh dibincangkan sekiranya UMNO dan PAS meneruskan rundingan. Bagaimanapun, kesan sesuatu formula tidak semestinya sama di setiap kawasan kerana corak pengundian, kekuatan calon dan komposisi pemilih berbeza mengikut kerusi.
Cabaran lebih besar ialah menentukan kedudukan masing masing dalam sesuatu persefahaman.
Ketika Muafakat Nasional dibentuk pada 2019, UMNO secara tradisinya mempunyai kedudukan dominan dalam politik Melayu. Landskap selepas Pilihan Raya Umum ke 15 bagaimanapun berubah. PAS memenangi 43 kerusi Parlimen, berbanding 26 yang dimenangi UMNO. Pada peringkat gabungan, keputusan akhir PRU15 menyaksikan PH memperoleh 82 kerusi, PN 74 dan BN 30.
Angka itu menjadikan rundingan hari ini berbeza daripada beberapa tahun lalu.
PAS mempunyai kepentingan mempertahankan kawasan yang dimenanginya, sementara UMNO pula mahu memulihkan pengaruh di kerusi yang pernah menjadi kubu tradisinya. Dalam keadaan kedua dua pihak mempunyai aset politik masing masing, persoalan mengenai siapa memberi laluan kepada siapa berpotensi menjadi ujian sebenar kepada hubungan tersebut.
Bagi UMNO, mengelakkan pertandingan dengan PAS boleh mengurangkan persaingan terhadap segmen pengundi Melayu. Bagi PAS pula, hubungan dengan UMNO berpotensi membuka ruang kepada persefahaman di kawasan yang mempunyai jentera dan sejarah sokongan kuat kepada BN. Itu bagaimanapun masih merupakan pertimbangan strategi, bukannya formula yang telah dipersetujui.
Ahmad Zahid sendiri setakat ini mengambil pendekatan bahawa kerjasama tidak semestinya membawa kepada penggabungan parti. Gagasan yang dibawanya lebih menjurus kepada mencari titik temu bagi mengelakkan pertembungan tertentu, sementara identiti dan struktur masing masing dikekalkan.
Apa yang jelas setakat ini ialah hubungan UMNO dan PAS memasuki fasa baharu selepas beberapa tahun berada pada landasan politik berbeza.
Kehadiran dalam perhimpunan masing masing mungkin menjadi permulaan membina semula komunikasi. Ujian sebenar hanya muncul apabila kedua dua pihak perlu beralih daripada bahasa penyatuan kepada persoalan yang jauh lebih sukar iaitu kerusi mana yang akan ditandingi, siapa perlu berkompromi dan sejauh mana persefahaman itu boleh dipertahankan apabila kepentingan politik masing masing bertembung.- Berita Harian
