Isu Rohingya bukan isu baharu bagi Malaysia. Ia telah berlarutan selama beberapa dekad dan sehingga hari ini masih belum menemui jalan penyelesaian yang benar-benar tuntas.
Menurut Timbalan Ketua Polis Negara, Tan Sri Ayob Khan Mydin Pitchay, sehingga April 2026 terdapat 219,472 pemegang kad UNHCR di Malaysia. Daripada jumlah itu, 197,591 merupakan warga Myanmar dan 128,200 daripadanya terdiri daripada komuniti Rohingya. Angka ini menunjukkan Rohingya merupakan kumpulan pelarian terbesar yang berada di negara ini.
Untuk memahami mengapa jumlah mereka begitu besar, kita perlu melihat sejarahnya.
Rohingya merupakan komuniti Muslim yang kebanyakannya berasal dari Negeri Rakhine di barat Myanmar. Mereka telah lama menjadi sebahagian daripada landskap masyarakat di wilayah tersebut, namun status dan pengiktirafan mereka terus menjadi pertikaian politik di Myanmar selama bertahun-tahun.
Gelombang perpindahan besar-besaran berlaku sejak tahun 1970-an dan 1990-an, sebelum memuncak pada tahun 2017 apabila lebih 750,000 Rohingya melarikan diri ke Bangladesh susulan operasi ketenteraan di Rakhine. Hari ini, lebih sejuta Rohingya masih berada di kem-kem pelarian di Bangladesh, manakala sebahagian lagi berhijrah ke negara-negara serantau termasuk Malaysia.
Malaysia menjadi destinasi pilihan atas beberapa faktor. Selain majoriti penduduknya beragama Islam, negara ini turut mempunyai komuniti Rohingya yang sudah lama bertapak. Faktor bahasa, peluang pekerjaan dan rangkaian keluarga menjadikan Malaysia antara destinasi utama pelarian yang meninggalkan Myanmar.
Namun persoalan yang semakin kerap dibangkitkan hari ini bukan lagi mengenai bagaimana mereka tiba di Malaysia. Persoalan sebenar ialah sejauh mana negara mampu menguruskan kehadiran mereka dalam jangka masa yang panjang.
Malaysia bukan negara penandatangan Konvensyen Pelarian 1951. Ini bermakna pelarian yang berada di negara ini tidak mempunyai status undang-undang yang sama seperti warganegara atau pemastautin tetap. Mereka diiktiraf oleh UNHCR, tetapi kebanyakan urusan berkaitan pekerjaan, pendidikan dan kebajikan masih berdepan pelbagai kekangan.
Dalam masa yang sama, agensi penguat kuasa berhadapan dilema yang sukar. Apabila pendatang tanpa izin ditahan, persoalan timbul mengenai ke mana mereka hendak dihantar. Konflik berterusan di Myanmar serta ketiadaan mekanisme serantau yang menyeluruh menyebabkan proses penghantaran pulang bukan sesuatu yang mudah.
Inilah sebabnya kenyataan Ayob Khan bahawa isu Rohingya bukan tanggungjawab polis semata-mata perlu dilihat secara serius. Polis hanyalah pihak terakhir dalam rantaian yang panjang. Sebelum seseorang Rohingya tiba di Malaysia, terdapat pelbagai faktor melibatkan konflik di Myanmar, sindiket penyeludupan manusia, penguatkuasaan sempadan, dasar imigresen dan kerjasama antarabangsa.
Malah, statistik antarabangsa menunjukkan ramai Rohingya masih sanggup mempertaruhkan nyawa menaiki bot menuju ke Malaysia dan negara jiran yang lain. Pada tahun 2025 sahaja, hampir 900 Rohingya dilaporkan maut atau hilang ketika cuba merentasi Laut Andaman dan Teluk Bengal.
Hakikatnya, Malaysia tidak boleh menanggung beban ini bersendirian. Dalam masa yang sama, masyarakat juga tidak boleh menutup mata terhadap realiti bahawa jumlah pelarian yang semakin meningkat memberi kesan kepada aspek keselamatan, ekonomi dan sosial negara.
Mencari keseimbangan antara kemanusiaan dan kepentingan nasional bukan tugas yang mudah. Namun tanpa dasar yang jelas, kerjasama serantau yang kukuh dan penyelesaian jangka panjang di Myanmar sendiri, isu Rohingya akan terus menjadi antara cabaran paling kompleks yang dihadapi Malaysia pada tahun-tahun mendatang.
