Persoalan sama ada etnik Rohingya di Malaysia boleh dikategorikan sebagai pendatang asing tanpa izin (PATI) kembali menjadi perhatian selepas Ketua Pengarah Imigresen, Datuk Zakaria Shaaban menjelaskan kedudukan pemegang kad Suruhanjaya Tinggi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu bagi Pelarian (UNHCR).
Menurut FMT, Zakaria pada Ahad menegaskan bahawa etnik Rohingya yang memiliki kad UNHCR yang sah tidak tergolong sebagai PATI dan Jabatan Imigresen Malaysia (JIM) tidak mengambil tindakan terhadap mereka bagi kesalahan imigresen tertentu.
“Rohingya tidak sama dengan PATI. Mereka yang memiliki kad UNHCR tidak boleh diambil tindakan atas kesalahan imigresen seperti tinggal lebih masa atau tidak memiliki dokumen perjalanan dan pas yang sah,” katanya.
Kenyataan itu penting kerana ia menunjukkan bahawa dari sudut pelaksanaan dan penguatkuasaan semasa Jabatan Imigresen, pemegang kad UNHCR yang sah diberi layanan berbeza berbanding warga asing tanpa dokumen biasa.
Bagaimanapun, penjelasan itu bukan bermaksud semua etnik Rohingya yang berada di Malaysia secara automatik bukan PATI.
Perbezaan utama terletak pada dokumentasi dan status individu berkenaan. Kenyataan Zakaria secara khusus merujuk kepada mereka yang memiliki kad UNHCR. Justeru, individu Rohingya yang tidak mempunyai dokumen atau tidak dapat membuktikan status perlindungan mereka masih boleh tertakluk kepada pemeriksaan dan tindakan mengikut undang-undang imigresen.
Malah, Zakaria turut menjelaskan perlindungan berkenaan bukan bermaksud pemegang kad UNHCR kebal daripada undang-undang Malaysia.
“Bagaimanapun, mereka tetap tertakluk kepada undang-undang lain yang dikuatkuasakan oleh agensi penguatkuasaan lain,” katanya.
Ini bermakna sekiranya seseorang pemegang kad UNHCR melakukan kesalahan jenayah atau melanggar undang-undang lain, status sebagai pelarian tidak menghalangnya daripada disiasat dan diambil tindakan oleh pihak berkuasa berkaitan.
Menurut MDTAC, Pendirian itu juga selari dengan penjelasan Majlis Keselamatan Negara (MKN) bahawa kad UNHCR bukan “tangkal” yang menjadikan pemegangnya kebal daripada undang-undang negara.
Pada masa sama, kedudukan pelarian di Malaysia mempunyai keunikan tersendiri. Malaysia bukan negara pihak kepada Konvensyen Pelarian 1951 dan Protokol 1967, namun kerajaan membenarkan pelarian serta pemohon suaka berada di negara ini secara sementara atas pertimbangan kemanusiaan, sebelum ditempatkan ke negara ketiga atau kembali ke negara asal. Perkara itu turut dinyatakan kerajaan dalam jawapan bertulis di Parlimen.
UNHCR sendiri pula menjelaskan kad yang dikeluarkannya merupakan dokumen pengenalan bagi menunjukkan seseorang berada di bawah perlindungan badan itu. Ia bukan pasport atau permit kediaman dan tidak memberikan kekebalan daripada undang-undang Malaysia.
Kesimpulannya, kenyataan bahawa “Rohingya bukan PATI” tidak boleh digunakan secara umum kepada semua etnik Rohingya di Malaysia. Berdasarkan penjelasan Ketua Pengarah Imigresen, Rohingya yang memiliki kad UNHCR yang sah tidak dianggap sebagai PATI bagi kesalahan imigresen tertentu, namun mereka tetap tertakluk kepada undang-undang Malaysia.
Dalam masa sama, kad UNHCR bukan pasport, visa atau permit imigresen, dan tidak menjadikan pemegangnya kebal daripada tindakan undang-undang. Justeru, status setiap individu perlu dilihat berdasarkan dokumen, pengiktirafan dan kedudukan undang-undangnya, bukan semata-mata berdasarkan etnik.
